واردات از ترکیه به ایران: پرداخت ارزی به فروشنده ترک

واردات از ترکیه برای بسیاری از بازرگانان ایرانی به یک دلیل ساده جذاب است: فاصله کم، تنوع کالا و امکان بازدید حضوری از کارخانه یا انبار. اما بین «قرارداد بستن با یک فروشنده ترک» و «ترخیص کالا در گمرک ایران» یک حلقه قرار دارد که اگر درست انجام نشود، بقیه زنجیره معطل می‌ماند: پرداخت ارزی. این مطلب به همین حلقه می‌پردازد؛ یعنی جای پرداخت در مسیر واردات، این‌که چه کسی به چه کسی می‌پردازد، ارز قرارداد و این‌که یک درخواست پرداخت تجاری چه چیزهایی لازم دارد.

نکته‌های پایه‌ای درباره تفاوت پروفرما و اینویس، حساب شرکتی در برابر حساب شخصی، پرداخت مرحله‌ای و کلاهبرداری با فاکتور جعلی را قبلاً در مقاله پرداخت به فروشنده ترک برای واردکنندگان نوشته‌ایم و این‌جا تکرار نمی‌کنیم. اگر اولین بار است که با یک شرکت ترک کار می‌کنید، آن مقاله را اول بخوانید.

مسیر کلی یک واردات از ترکیه از نگاه پرداخت

اگر یک معامله وارداتی معمولی را از ابتدا تا انتها دنبال کنیم، پرداخت در چند نقطه مشخص ظاهر می‌شود:

۱. استعلام قیمت و مذاکره. هنوز پرداختی در کار نیست؛ فقط قیمت واحد، شرایط تحویل و شرایط پرداخت مشخص می‌شود. ۲. پروفرما. فروشنده پیش‌فاکتور صادر می‌کند. از این‌جا به بعد ارز، مبلغ، مراحل پرداخت و اطلاعات حساب رسمی مشخص است. ۳. پیش‌پرداخت. اولین مرحله پرداخت، معمولاً پس از دریافت پروفرما و پیش از شروع تولید یا آماده‌سازی کالا. ۴. ارسال کالا. فروشنده بار را آماده و ارسال می‌کند؛ بسته به توافق، مرحله دوم پرداخت پیش از ارسال یا پس از دریافت اسناد حمل انجام می‌شود. ۵. اینویس تجاری. سند نهایی که مبلغ قطعی و شماره فاکتور را دارد و پرونده واردات به آن ارجاع می‌دهد. ۶. تسویه نهایی. باقیمانده مبلغ طبق شرایط قرارداد. ۷. ترخیص. مرحله‌ای که دیگر به ما مربوط نیست و با کارگزار گمرکی شما پیش می‌رود، اما اسناد پرداخت مراحل قبل در آن استفاده می‌شود.

پرداخت در این زنجیره یک اتفاق نیست، بلکه چند اتفاق است که هر کدام سند خودش را دارد. به همین دلیل بهتر است از همان ابتدا بدانید هر مرحله را با چه ارزی، به چه حسابی و با چه مدرکی انجام می‌دهید.

چه کسی به چه کسی می‌پردازد

پرداخت‌کننده معمولاً یکی از این دو است: شرکت واردکننده که به نام شرکت قرارداد بسته، یا بازرگان حقیقی که با کارت بازرگانی خودش کار می‌کند. در هر دو حالت، طرف دریافت‌کننده باید شرکت صادرکننده ترک باشد؛ یعنی حسابی که به نام حقوقی ثبت‌شده همان شرکت در بانک باز شده است.

چند نفر در مسیر واردات هستند که گیرنده پرداخت کالا نیستند، حتی اگر در مکاتبات دائم حضور داشته باشند:

• نماینده فروش یا واسطه که معامله را جور کرده است. اگر حق‌الزحمه دارد، موضوع یک قرارداد و پرداخت جداگانه است، نه بخشی از پول کالا.
• فورواردر و شرکت حمل که برای حمل و بیمه پول می‌گیرند؛ این هزینه هم سند و حساب خودش را دارد.
• کارمند شرکت فروشنده که از ایمیل شخصی یا پیام‌رسان با شما در تماس است. حساب شخصی او، حتی با رضایت خودش، جای درستی برای پول کالا نیست.

وقتی این تفکیک از اول روشن باشد، هم رسیدهای شما با اینویس می‌خواند و هم در صورت اختلاف، اثبات این‌که پول به فروشنده رسیده ساده است.

ارز قرارداد

فروشنده ترک قیمت را به لیر، دلار یا یورو اعلام می‌کند و همین انتخاب مسیر پرداخت را تعیین می‌کند:

• قرارداد لیری: معادل تومانی مبلغ را در ایران می‌پردازید و لیر به IBAN حساب لیری شرکت واریز می‌شود. این همان مسیر حواله لیر به ترکیه است که برای پرداخت‌های تجاری هم استفاده می‌شود.
• قرارداد دلاری یا یورویی: واریز باید به حساب ارزی شرکت و با همان ارز انجام شود. این مسیر در صفحه حواله سوئیفت و سپا از ترکیه توضیح داده شده و امکان آن برای هر مقصد و مبلغ پس از بررسی درخواست اعلام می‌شود.

دو قاعده در هر دو حالت ثابت است. اول، ارز واریز باید با ارز پروفرما و ارز حساب مقصد یکی باشد؛ واریز لیر به حساب دلاری یا برعکس یا برگشت می‌خورد یا با نرخ تبدیل بانک محاسبه می‌شود و رقم را از فاکتور دور می‌کند. دوم، نرخ تبدیل تومان به ارز قرارداد در هر مرحله، نرخ همان روز است و پیش از انجام همراه با کارمزد به شما اعلام می‌شود؛ نرخ مرحله اول برای مراحل بعد قفل نمی‌شود.

اگر فروشنده امکان انتخاب ارز را به شما داده است، پیش از صدور پروفرما تصمیم بگیرید. تغییر ارز بعد از صدور پروفرما یعنی سند جدید و احتمالاً حساب مقصد جدید.

مدارکی که یک درخواست پرداخت تجاری نیاز دارد

پرداخت تجاری با پرداخت شخصی در یک چیز فرق اساسی دارد: باید بعداً قابل اثبات و قابل ثبت در حسابداری باشد. به همین دلیل پیش از ثبت درخواست این موارد را آماده کنید:

• پروفرما یا اینویس مرحله‌ای که می‌پردازید. مبلغ، ارز، شماره سند و شرایط پرداخت از همین سند خوانده می‌شود.
• نام حقوقی صادرکننده و IBAN حساب او دقیقاً همان‌طور که در سند آمده و در بانک ثبت شده است. اگر سند چند حساب برای ارزهای مختلف دارد، حساب همان ارز قرارداد را مشخص کنید.
• مبلغ این مرحله، نه کل قرارداد؛ نرخ برای همین مبلغ اعلام می‌شود.
• موضوع پرداخت در یک خط: پیش‌پرداخت سفارش شماره فلان، تسویه اینویس شماره فلان.
• مدارک شرکت خودتان در صورت درخواست: بسته به مبلغ و نوع معامله ممکن است مدارک ثبتی یا کارت بازرگانی خواسته شود. این‌که دقیقاً چه چیزی لازم است، پس از بررسی درخواست به شما گفته می‌شود و مدرک غیرضروری خواسته نمی‌شود.

هرچه این بسته کامل‌تر باشد، رفت‌وبرگشت کمتری پیش از اعلام نرخ اتفاق می‌افتد. خدمات مربوط به شرکت‌ها، از جمله پرداخت‌های تکرارشونده به یک فروشنده، در صفحه خدمات ارزی کسب‌وکارها آمده است.

پرداخت مرحله‌ای و اثبات پرداخت

در واردات، معمولاً یک پرداخت واحد وجود ندارد. پیش‌پرداخت، پرداخت پیش از ارسال و تسویه نهایی هر کدام یک درخواست جداگانه‌اند و هر کدام رسید بانکی خودشان را دارند. برای این‌که این رسیدها بعداً به کار بیایند:

• در هر درخواست، شماره پروفرما یا اینویس را بدهید تا در توضیح واریز ثبت شود و فروشنده بتواند پرداخت را به سفارش شما وصل کند.
• رسید بانکی هر مرحله (دکونت) را همان روز بایگانی کنید؛ هم برای فروشنده، هم برای حسابدار خودتان و هم برای پرونده واردات.
• مبلغ هر رسید را با سند مربوط به آن مرحله تطبیق دهید. اگر فروشنده مبلغ را تغییر داده (مثلاً به دلیل تغییر تعداد)، سند اصلاح‌شده را پیش از پرداخت بگیرید، نه بعد از آن.
• اگر بین مراحل فاصله زمانی زیاد است، انتظار نداشته باشید نرخ مرحله بعد همان نرخ قبلی باشد؛ هر مرحله با نرخ روز خودش اعلام می‌شود.

جمع رسیدهای مراحل باید با اینویس نهایی بخواند. این تطبیق ساده، در زمان ترخیص و حسابرسی، بیشترین دردسرها را پیش‌گیری می‌کند.

جایی که ما نظر نمی‌دهیم

عوارض گمرکی، مالیات بر ارزش افزوده، ثبت سفارش، تخصیص ارز و بقیه مقررات واردات ایران موضوع کارگزار گمرکی و حسابدار شماست. این مقررات به نوع کالا، مبدأ و سال بستگی دارد و تغییر می‌کند؛ ما درباره آن‌ها راهنمایی نمی‌دهیم و پرداختی که با مسیر رسمی واردات شما ناسازگار باشد، مشکل شما را حل نمی‌کند. پیش از قطعی کردن قرارداد، مسیر رسمی واردات و شیوه پرداخت مجاز برای کالای خودتان را با کارگزار و حسابدارتان بررسی کنید و بعد سراغ پرداخت بیایید.

نقش EL DÖVİZ در این زنجیره محدود و مشخص است: رساندن مبلغ هر مرحله به حساب شرکتی فروشنده، با اعلام نرخ و کارمزد پیش از انجام و رسید بانکی پس از آن.

اگر پروفرما یا اینویس خود را دارید، ارز، مبلغ این مرحله و نوع حساب مقصد را در فرم استعلام ثبت کنید. پس از بررسی درخواست، نرخ، کارمزد و مدارک مورد نیاز به شما اعلام می‌شود و تا تأیید شما هیچ پرداختی انجام نمی‌شود.