در سال ۲۰۲۶ ایران دو بار قطع گسترده اینترنت بینالملل را تجربه کرد و هر بار هزاران خانواده‌ای که بین ایران و ترکیه پول جابه‌جا میکنند، با یک پرسش ساده روبه‌رو شدند: وقتی پیامرسان و ایمیل کار نمی‌کند، درخواست حواله را چطور بفرستم و از کجا مطمئن شوم طرف مقابل واقعاً همان کسی است که فکر می‌کنم؟ این مقاله یک راهنمای عمومی و احتیاطی است: چه چیزهایی در قطعی معمولاً کار میکند، چه چیزهایی را باید از قبل آماده کرد و چطور یک درخواست را بدون اینترنت بینالملل ثبت و تأیید کرد. اطلاعات درباره قطعی‌ها از گزارشهای تاریخ‌دار گرفته شده و وضعیت هر قطعی با قبلی فرق دارد.
در قطعی‌های ۲۰۲۶ چه اتفاقی افتاد؟
- ۸ ژانویه ۲۰۲۶: گروه پایش NetBlocks از قطعی سراسری اینترنت ایران هم‌زمان با اعتراض‌ها خبر داد (گزارش الجزیره).
- از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶: پس از حمله‌های نظامی، دسترسی بین‌المللی به‌صورت تقریباً کامل قطع شد و طبق CNBC به نقل از NetBlocks هفته‌ها ادامه یافت. گزارش ماه مارس Filterwatch می‌نویسد شبکه داخلی (شبکه ملی اطلاعات) تا حدی در دسترس ماند اما از میانه مارس ناپایدار شد: برخی پیام‌رسان‌های داخلی از دسترس خارج شدند، سامانه آنلاین دو بانک بزرگ بیش از یک هفته قطع بود و گزارشهای میدانی از محدودیت برداشت از خودپردازها خبر می‌دادند.
پیام این دو تجربه روشن است: در قطعی نه فقط اینترنت بینالملل، بلکه ابزارهای داخلی هم ممکن است ناپایدار شوند، و برنامه شما نباید روی یک کانال واحد بنا شود.
چه چیزهایی معمولاً کار میکند و چه چیزهایی نه؟
| ابزار | در قطعی بینالملل |
|---|---|
| پیام‌رسان‌های خارجی، ایمیل خارجی، سایت‌های خارجی | معمولاً در دسترس نیست |
| سرویس‌های داخلی (پیامرسان داخلی، اپ بانک، درگاه پرداخت) | گاهی کار میکند، گاهی ناپایدار؛ برای طرف خارجی لزوماً قابل دسترس نیست |
| تماس تلفنی و پیامک از مسیر اپراتور | مستقل از اینترنت بینالملل است، اما قابل اتکا بودن و هزینه آن در بحران تضمین نشده |
| نماینده مورد اعتماد در خارج از ایران | کار میکند، به شرطی که از قبل مشخص و معرفی شده باشد |
پیش از قطعی: چه چیزهایی را آماده کنید؟
۱. اطلاعات تماس را آفلاین نگه دارید. شماره تلفن دفتر صرافی در استانبول، شماره یک فرد مورد اعتماد در ترکیه و شماره‌های پشتیبان را روی کاغذ یا در حافظه گوشی (نه فقط در یک پیامرسان) داشته باشید.
۲. یک عبارت یا پرسش امنیتی توافق کنید. در روزهای عادی با صرافی یا با خویشاوندی که پول را دریافت میکند، یک عبارت ساده یا چند پرسش و پاسخ توافق کنید که فقط دو طرف می‌دانند. در قطعی، این عبارت جای تأییدهای آنلاین را میگیرد.
۳. جزئیات ثابت را از قبل تأیید کنید. نام کامل گیرنده مطابق مدرک، IBAN یا شماره حساب مقصد، و واحد مبلغ (تومان یا ریال) را در روزهای عادی کتبی تأیید کنید و نسخه آفلاین نگه دارید؛ در قطعی فقط مبلغ و زمان را اعلام می‌کنید، نه کل جزئیات.
۴. مدارک را آماده داشته باشید. تصویر مدارک هویتی و مدارک منشأ وجه را جایی که بدون اینترنت بینالملل در دسترس است نگه دارید، تا اگر صرافی برای مبلغ شما مدرک خواست، معطل نشوید.
۵. یک نماینده معرفی کنید. اگر خویشاوند یا دوستی در ترکیه یا کشور دیگری دارید، در روزهای عادی او را کتبی به صرافی معرفی کنید و دامنه اختیارش را مشخص کنید (مثلاً فقط پیگیری، یا ثبت درخواست تا سقف مشخص). با این کار، در قطعی کسی هست که با اینترنت کامل بتواند پیگیری کند.
۶. پرداخت‌های دوره‌ای را از آخرین لحظه جدا کنید. اگر اجاره، شهریه یا قسطی دارید که تاریخ مشخصی در ترکیه دارد، برنامه انتقال را چند روز جلوتر بگذارید تا قطعی ناگهانی شما را گرفتار نکند.
هنگام قطعی: ثبت و تأیید درخواست
- ثبت: با تماس تلفنی یا پیامک، نوع خدمت (مثلاً حواله به ترکیه یا حواله به ایران)، مبلغ با واحد مشخص و شناسه ثابتی که از قبل تأیید شده (مثلاً «همان حساب قبلی») را اعلام کنید. جزئیات حساسی مثل شماره کامل کارت یا رمز را هرگز پشت تلفن نخوانید.
- تأیید هویت: عبارت توافقشده را بپرسید و خودتان هم به آن پاسخ دهید. اگر طرف مقابل عبارت را نمی‌داند، ادامه ندهید.
- تأیید جزئیات: از طرف مقابل بخواهید مبلغ، واحد و نام گیرنده را برای شما بخواند و شما هم تکرار کنید. اشتباه تومان و ریال در تماس تلفنی رایج‌تر از پیام نوشتاری است.
- تماس برگشتی: اگر کسی با شما تماس گرفت و خود را صرافی یا خویشاوند معرفی کرد، قطع کنید و با شمارهای که از قبل دارید تماس بگیرید.
- نرخ و کارمزد: مثل روزهای عادی، نرخ، کارمزد و زمان انجام باید پیش از اجرا به شما اعلام شود؛ قطعی دلیل پذیرفتن شرایط نامشخص نیست.
- رسید: درخواست کنید تأیید کتبی به محض برقراری ارتباط برای شما فرستاده شود و تا آن زمان یادداشت دقیق از تاریخ، ساعت، مبلغ و نام کسی که با او صحبت کرده‌اید نگه دارید.
کلاهبرداری در روزهای قطعی
قطعی اینترنت زمان طلایی کلاهبرداران است، چون نمی‌توانید سریع چیزی را بررسی کنید. الگوهای رایج: پیامکی با ادعای «حواله شما مشکل دارد، فوراً به این حساب واریز کنید»، تماسی از «خویشاوند» که در خارج گرفتار شده و پول فوری می‌خواهد، یا «پشتیبانی» که کد تأیید یا رمز می‌خواهد. سه قاعده همیشگی:
- هیچ پولی را بر اساس یک تماس یا پیام تأییدنشده جابه‌جا نکنید؛ تماس برگشتی و عبارت توافقشده را رد نکنید، حتی اگر صدا آشنا به نظر برسد.
- هیچ کد، رمز یا تصویر مدرکی را برای شماره ناشناس نفرستید.
- «فوریت» را نشانه هشدار بدانید، نه دلیل عجله. برای شناختن یک صرافی قابل اعتماد، این راهنما را بخوانید.
پس از برقراری ارتباط
وقتی اینترنت برگشت، همه درخواست‌های دوره قطعی را با رسیدها و پیام‌های کتبی تطبیق دهید، هر مغایرت را فوراً پیگیری کنید و اگر در این مدت عبارت امنیتی را پشت تلفن استفاده کرده‌اید، در صورت شک، عبارت جدیدی توافق کنید.
درباره EL DÖVİZ
در روزهای قطعی، درخواست را میتوان با تماس تلفنی یا پیام ثبت کرد و مثل همیشه نرخ، کارمزد و جزئیات هر درخواست پیش از انجام با شما تأیید میشود. بهترین زمان برای هماهنگ کردن شماره‌ها، عبارت توافقشده و معرفی نماینده، روزهای عادی است؛ راهنمای انتقال پول از ایران به ترکیه مسیرهای موجود را توضیح میدهد.
جمع‌بندی
قطع اینترنت بینالملل، انتقال پول را غیرممکن نمی‌کند؛ آن را به تماس تلفنی، پیامک و اعتماد از پیش ساخته‌شده وابسته میکند. کسی که شماره‌ها، عبارت توافقشده، جزئیات ثابت و مدارکش را از قبل آماده کرده، در قطعی فقط مبلغ و زمان را اعلام میکند و بقیه را با تأیید دوطرفه پیش می‌برد. کسی که آماده نیست، یا معطل می‌ماند یا در معرض کلاهبرداری قرار میگیرد. آمادهسازی چند دقیقه‌ای در روزهای عادی، تفاوت این دو حالت است.
پرسش‌های متداول
در قطعی اینترنت، اصلاً میشود حواله فرستاد؟
معمولاً بله، چون ثبت درخواست به اینترنت بینالملل وابسته نیست: تماس تلفنی، پیامک یا یک نماینده مورد اعتماد در خارج میتواند درخواست را برساند. چیزی که سختتر میشود، تأیید مطمئن هویت و جزئیات است؛ به همین دلیل آمادهسازی قبلی اهمیت دارد.
چرا باید از قبل یک کد یا عبارت توافق کنیم؟
چون در قطعی، کانالهای معمول تأیید (پیامرسان، ایمیل) در دسترس نیست و کلاهبرداران از همین فرصت استفاده میکنند. یک عبارت یا پرسش امنیتی که در روزهای عادی توافق شده، به دو طرف اجازه میدهد بدون اینترنت هویت هم را تأیید کنند.
تماس تلفنی و پیامک در قطعی کار میکند؟
این خدمات از مسیر اپراتورهای تلفن میگذرند و مستقل از اینترنت بینالملل هستند، اما در شرایط بحران قابل اتکا بودن یا هزینه آنها تضمینشده نیست. گزارشهای ۲۰۲۶ از بستههای رومینگ گرانقیمت خبر میدهند؛ بنابراین بیش از یک راه ارتباطی داشته باشید.
آیا پیامهایی که ادعای «صرافی» یا «خویشاوند» دارند را باور کنم؟
نه بدون تأیید. همیشه با شمارهای که از قبل میشناسید تماس بگیرید، عبارت توافقشده را بپرسید و مبلغ و شماره حساب را بخواهید تکرار کند. هیچ درخواست «فوری» دلیل کنار گذاشتن این مراحل نیست.
EL DÖVİZ در روزهای قطعی چطور درخواست میگیرد؟
درخواست را میتوان با تماس تلفنی یا پیام ثبت کرد و مثل همیشه نرخ، کارمزد و جزئیات پیش از انجام با شما تأیید میشود. مسیر دقیق را در روزهای عادی هماهنگ کنید تا در قطعی معطل نشوید.
منابع
- Al Jazeera — Iran experiencing nationwide internet blackout, monitor says (۸ ژانویه ۲۰۲۶) (۴ آبان ۱۴۰۵)
- CNBC — Iran's internet blackout extends into second week: NetBlocks (۷ مارس ۲۰۲۶) (۴ آبان ۱۴۰۵)
- Filterwatch — Network monitoring report, March 2026: targeted access bans and the National Information Network crisis (۱۷ مارس ۲۰۲۶) (۴ آبان ۱۴۰۵)
برای قدم بعدی، آماده‌اید؟
ارز و مبلغ را مشخص کنید؛ از آگاهی درباره شرایط شروع کنید.