وضعیت بانک ملت استانبول: لغو مجوز و معنای آن برای ایرانیان

برای سال‌ها، شعبه بانک ملت در استانبول یکی از معدود پل‌های بانکی میان ایران و ترکیه بود: جایی که بسیاری از ایرانیان مقیم ترکیه حساب داشتند یا حواله‌های خود را از آن می‌گذراندند. در سپتامبر ۲۰۲۶ این وضعیت تغییر کرد. این مقاله خلاصه می‌کند تا زمان نگارش (اکتبر ۲۰۲۶) چه چیزی رسماً اعلام شده، چه چیزهایی هنوز روشن نیست و ایرانیان مقیم ترکیه برای حساب بانکی و انتقال پول بین ایران و ترکیه چه گزینه‌هایی دارند. همه مطالب از گزارش‌های رسانه‌ای تاریخ‌دار گرفته شده و با تغییر وضعیت ممکن است کهنه شود.

چه اتفاقی افتاد؟

در ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶ اطلاعیه‌ای از نهاد ناظر و تنظیم‌گر بانکی ترکیه (BDDK) در روزنامه رسمی این کشور منتشر شد که طبق آن مجوز فعالیت «بانک ملت، دفتر مرکزی تهران، شعبه مرکزی استانبول ترکیه» لغو می‌شود. الجزیره، ایران اینترنشنال و ترکیش مینیت متن اطلاعیه را در همان روز گزارش کردند؛ ایران اینترنشنال این تصمیم را پایان حضور ۴۴ ساله بانک ملت در ترکیه توصیف کرد.

مبنای حقوقی اطلاعیه، بندی از قانون بانکداری ترکیه است که به نهاد ناظر اجازه می‌دهد در صورتی که ادامه فعالیت یک بانک برای حقوق سپرده‌گذاران یا امنیت و ثبات نظام مالی خطرناک تشخیص داده شود، مجوز آن را لغو کند. به نوشته الجزیره به نقل از رویترز، در متن اطلاعیه نه به تحریم‌های آمریکا اشاره شده و نه مشکل عملیاتی مشخصی ذکر شده است.

زمینه‌ای که رسانه‌ها گزارش کرده‌اند

گزارش‌ها تصمیم ترکیه را در بستر فشار تحریمی آمریکا روایت می‌کنند، بی‌آنکه رابطه مستقیمی ثابت شده باشد:

• بانک ملت سال‌ها زیر تحریم‌های غربی بود؛ این تحریم‌ها با توافق ۲۰۱۵ برداشته شد و پس از خروج آمریکا از توافق در ۲۰۱۸ دوباره برقرار شد. در ۲۰۱۹ نیز این بانک در فهرست نهادهای مرتبط با سپاه پاسداران قرار گرفت و مشمول تحریم‌های تازه آمریکا و برخی کشورهای خلیج فارس شد.
• چند هفته پیش از لغو مجوز، خزانه‌داری آمریکا یک بانک سرمایه‌گذاری کوچک ترک (Golden Global Bank) و دو زیرمجموعه‌اش را به اتهام ارتباط با ایران تحریم کرده بود؛ این بانک اتهام‌ها را رد کرده است.

یک پایگاه تحلیلی از تعطیلی شعبه‌هایی در آنکارا و ازمیر هم نوشته، اما گزارش‌های الجزیره، ترکیش مینیت و ایران اینترنشنال فقط از شعبه استانبول نام می‌برند؛ ما همان روایت مستند را مبنا می‌گیریم.

چه چیزهایی هنوز روشن نیست؟

تا زمان نگارش، منابعی که در پایان مقاله آمده به این پرسش‌ها پاسخ نداده‌اند:

1. سپرده‌ها و حساب‌ها: با سپرده‌های مشتریان چه می‌شود و برداشت یا انتقال آن‌ها چه مسیری دارد.
2. زمان‌بندی تسویه: فرایند خاتمه فعالیت چقدر طول می‌کشد و کدام نهاد آن را اداره می‌کند.
3. موضع بانک و دو دولت: در گزارش‌ها واکنشی از بانک ملت یا مقام‌های ایرانی و ترک نقل نشده است.

در ترکیه، فرایند پس از لغو مجوز یک بانک زیر نظر مراجع رسمی انجام می‌شود. توصیه ساده ما: اگر در این شعبه حساب داشتید، فقط اطلاعیه‌های رسمی بانک و نهاد ناظر را مبنا بگیرید، مدارک حساب خود را نگه دارید و به پیام‌هایی که «راه‌حل سریع» وعده می‌دهند اعتماد نکنید؛ چنین لحظه‌هایی زمان محبوب کلاهبرداران است.

این تصمیم برای ایرانیان مقیم ترکیه چه معنایی دارد؟

۱. حساب بانکی: حضور یک بانک ایرانی در استانبول برای برخی ایرانیان راهی بود که بدون درگیری با شرایط بانک‌های ترک، حساب داشته باشند. با حذف این گزینه، مسیر اصلی همان بانک‌های ترکیه است که به اقامت، شماره کیملیک اتباع خارجی و آدرس ثبت‌شده نیاز دارند. راهنمای افتتاح حساب بانکی در ترکیه شرایط را به تفصیل توضیح می‌دهد.

۲. انتقال پول بین ایران و ترکیه: کانال بانکی مستقیم بین دو کشور محدودتر از قبل شده است. مسیرهای رایج دیگر عبارت‌اند از واریز لیر به حساب بانکی ترکیه از طریق یک صرافی که نرخ و کارمزد را پیش از انجام اعلام می‌کند (حواله به ترکیه)، مسیر عکس برای تسویه تومانی در ایران (حواله به ایران) و تبدیل حضوری ارز یا تتر در استانبول. هر مسیر شرایط و مدارک خودش را دارد و نرخ قطعی آن فقط با استعلام مشخص می‌شود.

۳. تتر: برخی ایرانیان برای جابه‌جایی ارزش از تتر استفاده می‌کنند. این مسیر هم قواعد خودش را در ترکیه دارد که در راهنمای تتر در ترکیه آمده است؛ هیچ تتری را پیش از تأیید کتبی نرخ، شبکه و آدرس ارسال نکنید.

۴. احتیاط در برابر شایعه: در روزهای پس از چنین تصمیم‌هایی، ادعاهایی درباره «بازگشایی»، «انتقال خودکار سپرده‌ها» یا «واسطه‌ای که پول شما را آزاد می‌کند» در شبکه‌های اجتماعی می‌چرخد. هیچ‌کدام را بدون اطلاعیه رسمی باور نکنید و هیچ کد یا مدرکی را برای افراد ناشناس نفرستید.

اگر مشتری این شعبه بودید، چه کنید؟

• مدارک حساب، رسیدها و آخرین صورت‌حساب خود را جمع و نگهداری کنید.
• کانال‌های رسمی بانک ملت (در ایران و ترکیه) و اطلاعیه‌های BDDK را دنبال کنید و پیش از هر اقدام، دستورالعمل رسمی را بخواهید.
• اگر حساب جایگزینی در یک بانک ترکیه ندارید، شرایط افتتاح حساب را از همین حالا بررسی کنید تا در زمان تسویه آماده باشید.
• برای نیازهای فوری انتقال پول، از مسیرهایی استفاده کنید که نرخ، کارمزد و شرایط را پیش از انجام به شما اعلام می‌کنند و رسید می‌دهند.

گاه‌شمار کوتاه (طبق گزارش منابع)

• ۲۰۱۵: برداشته شدن تحریم‌های غربی بانک ملت با توافق هسته‌ای.
• ۲۰۱۸: خروج آمریکا از توافق و بازگشت تحریم‌ها.
• ۲۰۱۹: قرار گرفتن بانک ملت در فهرست نهادهای مرتبط با سپاه پاسداران و تحریم‌های تازه آمریکا و برخی کشورهای خلیج فارس.
• اوایل سپتامبر ۲۰۲۶: تحریم Golden Global Bank و دو زیرمجموعه‌اش از سوی خزانه‌داری آمریکا به اتهام ارتباط با ایران؛ بانک اتهام را رد کرده است.
• ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶: انتشار اطلاعیه لغو مجوز شعبه مرکزی استانبول بانک ملت در روزنامه رسمی ترکیه.

این گاه‌شمار فقط ترتیب رویدادها را طبق منابع پایان مقاله نشان می‌دهد و رابطه علت و معلولی میان آن‌ها را ادعا نمی‌کند؛ خود اطلاعیه، چنان‌که گفته شد، دلیلی جز مبنای قانونی ذکر نکرده است.

چه چیزهایی را در هفته‌های آینده دنبال کنیم؟

• اطلاعیه رسمی نهاد ناظر یا نهادهای مسئول درباره نحوه تسویه و دسترسی مشتریان به سپرده‌ها.
• اطلاعیه خود بانک ملت درباره شعبه استانبول و مسیر پیگیری مشتریان.
• هرگونه اعتراض یا درخواست تجدیدنظر بانک که روند را تغییر دهد.
• تغییر احتمالی سیاست بانک‌های ترکیه در برابر مشتریان ایرانی؛ تا زمان نگارش، منابع این مقاله چنین تغییری را گزارش نکرده‌اند.

جمع‌بندی

لغو مجوز شعبه مرکزی استانبول بانک ملت در سپتامبر ۲۰۲۶ یک تصمیم رسمی و تاریخ‌دار است، اما جزئیات تسویه و سرنوشت سپرده‌ها در گزارش‌های منتشرشده روشن نیست. برای ایرانیان مقیم ترکیه، پیام عملی این است: حساب بانکی از طریق بانک‌های ترکیه، انتقال پول از طریق مسیرهایی با نرخ و کارمزد اعلام‌شده، و تصمیم‌گیری فقط بر اساس اطلاعیه رسمی. این مقاله با انتشار اطلاعات رسمی تازه به‌روز خواهد شد.