اگر قرار است برای فرزند دانشجو در آلمان یورو بفرستید، اجاره خانه‌ای در هلند را بپردازید یا پول فروش چیزی را از یک حساب اروپایی بگیرید، احتمالاً واژه «سپا» را شنیده‌اید. گیرنده می‌گوید «IBAN سپا دارم»، بانک اروپایی از «حواله سپا فوری» حرف می‌زند و شما در ترکیه نمی‌دانید این مسیر اصلاً به شما ربطی دارد یا نه.
در این مقاله توضیح می‌دهیم سپا چیست، کدام کشورها را در بر می‌گیرد، انواع حواله سپا چه فرقی با هم دارند، چرا فقط به یورو محدود است و یک ایرانی در ترکیه چطور می‌تواند یورو به یک حساب اروپایی برساند یا از آن دریافت کند.
سپا چیست؟
سپا مخفف Single Euro Payments Area یا «منطقه واحد پرداخت یورو» است. هدف آن ساده است: پرداخت یورویی به هر حسابی در این منطقه با همان قواعد، همان فرم و همان استانداردی انجام شود که یک پرداخت داخلی انجام میشود. به توضیح بانک مرکزی اروپا، سپا تفاوت میان پرداخت داخلی و پرداخت فرامرزی یورویی را از میان برمی‌دارد.
ستون فنی سپا، IBAN است. هر حساب در منطقه سپا یک IBAN دارد و برای حواله سپا معمولاً همان IBAN و نام گیرنده کافی است؛ نیازی به کدهای پیچیده یا بانک واسط نیست. به همین دلیل حواله سپا در داخل اروپا ساده و کم‌هزینه است و به‌جای «حواله خارجی» بیشتر شبیه یک کارت‌به‌کارت داخلی رفتار می‌کند.
کدام کشورها در سپا هستند؟
تا زمان نگارش (آبان ۱۴۰۵)، طبق صفحه رسمی بانک مرکزی اروپا، منطقه سپا شامل ۴۱ کشور و قلمرو اروپایی است (وضعیت ۲۲ مه ۲۰۲۵)، از جمله کشورهایی که عضو اتحادیه اروپا یا منطقه یورو نیستند. آلمان، فرانسه و هلند نمونه‌های آشنا هستند و کشورهای کوچکی مانند موناکو و سن‌مارینو هم با وجود عضو نبودن در اتحادیه اروپا در فهرست قرار دارند.
نکته مهم برای خواننده این مقاله: ترکیه عضو سپا نیست. بنابراین حسابی که در بانک ترکیه دارید، حتی اگر یورویی باشد، یک «حساب سپا» به شمار نمی‌رود و پرداخت از آن به اروپا، حواله سپا محسوب نمی‌شود. فهرست کامل و به‌روز کشورها را خود شورای پرداخت اروپا منتشر می‌کند؛ چون این فهرست به‌روز میشود، پیش از تصمیم آن را بررسی کنید.
انواع حواله سپا
حواله سپا عادی (SEPA Credit Transfer)
رایج‌ترین نوع است: انتقال یورو از یک حساب به حساب دیگر در منطقه سپا، معمولاً در روز کاری بعد یا همان روز، بسته به بانک‌ها. بیشتر پرداخت‌های حقوق، اجاره و خریدهای روزمره در اروپا با همین نوع انجام میشود.
حواله سپا فوری (SEPA Instant Credit Transfer)
این طرح از نوامبر ۲۰۱۷ راه افتاد. به توضیح بانک مرکزی اروپا، در حواله فوری، مبلغ در کمتر از ده ثانیه از صدور دستور پرداخت در حساب گیرنده قابل استفاده میشود و این سرویس در هر ساعت شبانه‌روز و هر روز سال فعال است. بانک گیرنده باید در همان ده ثانیه به بانک فرستنده بگوید که پول رسید یا نه.
مقررات اتحادیه اروپا درباره پرداخت‌های فوری که در ۱۳ مارس ۲۰۲۴ تصویب شد، هدفش این است که ارائه و استفاده از این حواله‌ها در سراسر اتحادیه گسترش پیدا کند. شورای پرداخت اروپا می‌گوید در خود طرح دیگر سقف مبلغ تعیین نشده و هر بانک سقف تراکنش خودش را مشخص می‌کند؛ بنابراین اگر مبلغ بزرگی دارید، سقف بانک گیرنده را جداگانه بپرسید.
برداشت مستقیم سپا (SEPA Direct Debit)
نوع سوم، برداشت مستقیم است: شما به یک شرکت (مثلاً شرکت برق یا اپراتور تلفن) اجازه می‌دهید مبلغ را از حسابتان بردارد. این نوع برای کسی که از ترکیه پرداخت می‌کند کاربردی ندارد و فقط برای کامل بودن تصویر ذکر شد.
سپا فقط یورو است
نکته‌ای که گاهی فراموش میشود: سپا فقط برای یورو کار می‌کند. اگر گیرنده در سوئیس یا بریتانیا حسابی به فرانک یا پوند دارد، حتی اگر کشورش در فهرست سپا باشد، پرداخت به آن حساب از مسیر سپا انجام نمی‌شود. برای ارزهای دیگر، مسیر همان حواله سوئیفت است.
از ترکیه چطور یورو به حساب سپا برسانم؟
چون ترکیه خارج از منطقه سپاست، یک پرداخت یورویی از ترکیه به یک حساب اروپایی به‌خودی‌خود حواله سپا نیست. دو راه رایج وجود دارد:
- از حساب بانکی ترکیه با سوئیفت: بانک شما در ترکیه پیام را از طریق شبکه سوئیفت و معمولاً با یک یا چند بانک کارگزار به بانک اروپایی می‌رساند. در این حالت کد BIC بانک مقصد و هدف انتقال هم پرسیده میشود و هزینه و زمان به بانکهای مسیر بستگی دارد.
- از طریق واسطی که در سپا حساب دارد: برخی ارائه‌دهندگان خدمات، خودشان در یکی از کشورهای سپا حساب دارند و پرداخت را از آنجا بهصورت حواله سپا به حساب گیرنده می‌رسانند. در این حالت گام آخر برای گیرنده مثل یک حواله داخلی اروپایی است. امکان این مسیر برای هر مقصد و مبلغ، پس از بررسی درخواست مشخص میشود.
در هر دو حالت، از گیرنده سه چیز بخواهید: نام کامل مطابق حساب، IBAN حساب یورویی و نام بانک. اگر گیرنده حساب چندارزی دارد، مطمئن شوید IBAN همان حساب یورویی را می‌فرستد. جزئیات خدمت در صفحه حواله سوئیفت و سپا از ترکیه آمده است و اگر پول هنوز در ایران است، اول راهنمای انتقال پول از ایران به ترکیه را ببینید.
مسیر برعکس: دریافت یورو از اروپا در ترکیه
اگر از یک حساب اروپایی برای شما یورو می‌فرستند، همان منطق برقرار است: فرستنده در اروپا باید به‌جای حواله سپا، حواله بین‌المللی به IBAN ترکیه‌ای شما ثبت کند یا از واسطی استفاده کند که در ترکیه تحویل می‌دهد. نگه داشتن حساب یورویی در ترکیه معمولاً این دریافت را ساده‌تر می‌کند، چون از تبدیل خودکار به لیر با نرخ بانک جلوگیری میشود.
هزینه و زمان
در داخل منطقه سپا، حواله یورو معمولاً کم‌هزینه و در نوع فوری تقریباً لحظه‌ای است. اما به محض اینکه ترکیه وارد معادله میشود، هزینه و زمان به مسیر انتخابی بستگی پیدا می‌کند: بانکهای کارگزار ممکن است از مبلغ کم کنند و چند روز کاری زمان ببرند، و واسط‌ها شرایط خودشان را دارند. عدد ثابتی برای همه حالت‌ها وجود ندارد.
در EL DÖVİZ هر درخواست حواله یورو جداگانه بررسی میشود و نرخ، کارمزد و زمان برآوردی پیش از انجام به شما اعلام میشود؛ تا پیش از تأیید شما هیچ اقدامی صورت نمی‌گیرد.
اگر مقصد، مبلغ و IBAN گیرنده را دارید، آن را در فرم استعلام ثبت کنید تا امکان مسیر و شرایط آن پس از بررسی به شما اعلام شود.
پرسش‌های متداول
سپا شامل کدام کشورهاست؟
طبق بانک مرکزی اروپا، منطقه سپا تا تاریخ ۲۲ مه ۲۰۲۵ شامل ۴۱ کشور و قلمرو اروپایی است، از جمله کشورهایی که عضو اتحادیه اروپا یا منطقه یورو نیستند. ترکیه جزو سپا نیست.
آیا از ترکیه میتوان حواله سپا فرستاد؟
بهصورت مستقیم خیر، چون ترکیه عضو سپا نیست. پرداخت یورویی از ترکیه به حساب اروپایی از مسیر سوئیفت و بانکهای کارگزار یا از طریق واسطی انجام میشود که خودش در سپا حساب دارد.
سپا فوری چیست؟
حواله سپای فوری (SCT Inst) از نوامبر ۲۰۱۷ آغاز شده و در آن مبلغ در کمتر از ده ثانیه، در هر ساعت شبانه‌روز و هر روز سال، در حساب گیرنده قابل استفاده میشود. سقف مبلغ را خود بانک‌ها تعیین می‌کنند.
برای دریافت یورو از ترکیه به حساب سپا چه اطلاعاتی لازم است؟
نام کامل گیرنده مطابق حساب، IBAN حساب یورویی و نام بانک. برای ارسال از ترکیه معمولاً کد BIC بانک مقصد و هدف انتقال هم پرسیده میشود.
هزینه و زمان حواله یورو از ترکیه چقدر است؟
به مسیر، بانکهای درگیر و مبلغ بستگی دارد. در EL DÖVİZ نرخ، کارمزد و زمان برآوردی برای هر درخواست پس از بررسی و پیش از انجام اعلام میشود.
منابع
- European Central Bank – Single Euro Payments Area (SEPA) (۴ آبان ۱۴۰۵)
- European Central Bank – What are instant payments? (۴ آبان ۱۴۰۵)
- European Payments Council – SEPA Instant Credit Transfer (۴ آبان ۱۴۰۵)
برای قدم بعدی، آماده‌اید؟
ارز و مبلغ را مشخص کنید؛ از آگاهی درباره شرایط شروع کنید.